ভাৰতৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বাতৰি কাকত আৰু আলোচনী: প্ৰতিষ্ঠাপক, প্ৰকাশৰ বছৰ আৰু ভূমিকা

 ভাৰতত আধুনিক সংবাদপত্ৰৰ ইতিহাস ঔপনিৱেশিক যুগৰ পৰাই আৰম্ভ হয়। সংবাদপত্ৰ আৰু আলোচনীয়ে কেৱল সংবাদ প্ৰকাশ কৰাই নহয়, সামাজিক সংস্কাৰ, ৰাজনৈতিক সচেতনতা, জাতীয়তাবাদ, স্বদেশী আন্দোলন, স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু জনমত গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ Press Information Bureau (PIB)-ৰ ঐতিহাসিক তথ্য অনুসৰি, ভাৰতত প্ৰথম সংবাদপত্ৰ হিচাপে James Augustus Hickey-ৰ Bengal Gazette (1780)-ক স্বীকৃতি দিয়া হয়। পৰৱৰ্তী সময়ত ভাৰতীয় ভাষাৰ সংবাদপত্ৰ আৰু জাতীয়তাবাদী সংবাদপত্ৰৰ বিকাশে স্বাধীনতা আন্দোলনক শক্তিশালী কৰিছিল।

---

১. বেংগল গেজেট — Bengal Gazette

প্ৰকাশৰ বছৰ: 1780

প্ৰতিষ্ঠাপক: James Augustus Hickey

ভাষা: ইংৰাজী

স্থান: কলকাতা

Bengal Gazette, যাক Hicky's Bengal Gazette বুলিও কোৱা হয়, ভাৰতৰ প্ৰথম সংবাদপত্ৰ হিচাপে পৰিচিত।

James Augustus Hickey-এ 1780 চনত ইয়াক প্ৰকাশ কৰিছিল। সংবাদপত্ৰখনত বাণিজ্যিক সংবাদৰ লগতে তেতিয়াৰ ইষ্ট ইণ্ডিয়া কোম্পানীৰ প্ৰশাসন আৰু বিষয়াসকলৰ কাৰ্যকলাপৰ সমালোচনাও প্ৰকাশ পাইছিল।

ঔপনিৱেশিক চৰকাৰৰ সমালোচনাৰ ফলত Hickey-এ চৰকাৰী হেঁচা আৰু শাস্তিৰ সন্মুখীন হৈছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে মনত ৰাখিব:

ভাৰতৰ প্ৰথম সংবাদপত্ৰ → Bengal Gazette → James Augustus Hickey → 1780

---

২. সমাচাৰ দৰ্পণ — Samachar Darpan

বছৰ: 1818

ভাষা: বাংলা

সম্পৰ্কিত প্ৰতিষ্ঠান: Serampore Baptist Mission

Samachar Darpan ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাৰ সংবাদপত্ৰৰ ইতিহাসত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।

ই বাংলা ভাষাত প্ৰকাশিত প্ৰাৰম্ভিক সংবাদপত্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আৰু সাধাৰণতে প্ৰথম বাংলা সংবাদপত্ৰ হিচাপে উল্লেখ কৰা হয়।

ভাৰত চৰকাৰৰ ঐতিহাসিক সংবাদপত্ৰ-সম্পৰ্কীয় তথ্যত 1818 চনত প্ৰকাশিত Samachar Darpan-ক ভাৰতীয় আঞ্চলিক ভাষাৰ সংবাদপত্ৰৰ বিকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাইলৰ খুঁটি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ তথ্য:

Samachar Darpan → 1818 → বাংলা সংবাদপত্ৰ

---

৩. সংবাদ কৌমুদী — Sambad Kaumudi

বছৰ: 1821

প্ৰতিষ্ঠাপক/সম্পৰ্কিত ব্যক্তি: Raja Rammohan Roy

ভাষা: বাংলা

ৰজা ৰামমোহন ৰায় ভাৰতীয় নৱজাগৰণ আৰু সামাজিক সংস্কাৰ আন্দোলনৰ অন্যতম প্ৰধান ব্যক্তি আছিল। তেওঁ সংবাদপত্ৰক সমাজ সংস্কাৰ আৰু জনসচেতনতা বৃদ্ধিৰ এক শক্তিশালী মাধ্যম হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

Sambad Kaumudiৰ জৰিয়তে তেওঁ—

সামাজিক কুসংস্কাৰৰ বিৰুদ্ধে মত প্ৰকাশ কৰিছিল;

আধুনিক শিক্ষাৰ সমৰ্থন কৰিছিল;

যুক্তিবাদী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল;

সামাজিক সংস্কাৰৰ প্ৰয়োজনীয়তা ব্যাখ্যা কৰিছিল;

জনসাধাৰণৰ মাজত ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক সচেতনতা বৃদ্ধি কৰিছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্যত Sambad Kaumudiক ৰজা ৰামমোহন ৰায়ৰ সৈতে জড়িত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশন হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Sambad Kaumudi → Raja Rammohan Roy → 1821

---

৪. মিৰাত-উল-আখবাৰ — Mirat-ul-Akhbar

বছৰ: 1822

প্ৰতিষ্ঠাপক: Raja Rammohan Roy

ভাষা: ফাৰ্চী

ৰজা ৰামমোহন ৰায়ে 1822 চনত Mirat-ul-Akhbar নামৰ ফাৰ্চী ভাষাৰ আলোচনী প্ৰকাশ কৰিছিল।

ইয়াৰ জৰিয়তে ৰামমোহন ৰায়ে ৰাজনৈতিক আৰু সামাজিক বিষয়ত মতামত প্ৰকাশ কৰাৰ লগতে সংবাদপত্ৰৰ স্বাধীনতাৰ প্ৰয়োজনীয়তাও উত্থাপন কৰিছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ:

Mirat-ul-Akhbar → Raja Rammohan Roy → Persian → 1822

---

৫. বোম্বে সমাচাৰ — Bombay Samachar

বছৰ: 1822

প্ৰতিষ্ঠাপক: Fardunjee Marzban

ভাষা: গুজৰাটী

স্থান: বোম্বে

Bombay Samachar 1822 চনত Fardunjee Marzban-এ আৰম্ভ কৰিছিল।

ই গুজৰাটী সংবাদপত্ৰৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Bombay Samachar → Fardunjee Marzban → 1822

---

৬. উদন্ত মাৰ্তণ্ড — Udant Martand

বছৰ: 1826

প্ৰতিষ্ঠাপক: Jugal Kishore Shukla

ভাষা: হিন্দী

স্থান: কলকাতা

Udant Martand ভাৰতৰ প্ৰথম হিন্দী সংবাদপত্ৰ হিচাপে পৰিচিত।

ই 30 মে' 1826 তাৰিখে প্ৰকাশ আৰম্ভ কৰে। Jugal Kishore Shukla-ই ইয়াৰ সৈতে মূলতঃ জড়িত আছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ সংবাদপত্ৰৰ ঐতিহাসিক তথ্যত Udant Martandক হিন্দী সাংবাদিকতাৰ আৰম্ভণিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশন হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ:

প্ৰথম হিন্দী সংবাদপত্ৰ → Udant Martand → Jugal Kishore Shukla → 1826

---

৭. ৰাস্ত গোফতাৰ — Rast Goftar

বছৰ: 1851

প্ৰতিষ্ঠাপক: Dadabhai Naoroji

ভাষা: গুজৰাটী

দাদাভাই নৌৰজী ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ অন্যতম প্ৰধান নেতা আছিল।

তেওঁ 1851 চনত Rast Goftar প্ৰকাশ কৰিছিল। ইয়াৰ অৰ্থ প্ৰায় "Truth-Teller" বা সত্য কোৱা ব্যক্তি।

ই সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক সচেতনতা বৃদ্ধি কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

PIB-ৰ দাদাভাই নৌৰজীৰ জীৱনীমূলক তথ্যত Rast Goftarৰ উল্লেখ আছে আৰু ইয়াক নাগৰিক সচেতনতা বৃদ্ধিৰ উদ্দেশ্যে প্ৰকাশিত প্ৰগতিশীল আলোচনী হিচাপে বৰ্ণনা কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Rast Goftar → Dadabhai Naoroji → 1851

---

৮. হিন্দু পেট্ৰিয়ট — Hindu Patriot

বছৰ: 1853

প্ৰতিষ্ঠাপক: Girish Chandra Ghosh

ভাষা: ইংৰাজী

স্থান: কলকাতা

Hindu Patriot ঊনবিংশ শতিকাৰ ভাৰতীয় সংবাদপত্ৰৰ ইতিহাসত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ নাম।

পিছলৈ Harish Chandra Mukherjee-ৰ সম্পাদনাৰ সময়ত ই বিশেষভাৱে গুৰুত্ব লাভ কৰে।

বিশেষকৈ **নীল বিদ্ৰোহ (Indigo Revolt)**ৰ সময়ত নীল খেতিয়কসকলৰ ওপৰত হোৱা অত্যাচাৰৰ বিষয়ে জনমত গঠনত ইয়াৰ ভূমিকা উল্লেখযোগ্য।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Hindu Patriot → Indigo Revolt → Bengal

---

৯. অমৃত বজাৰ পত্ৰিকা — Amrita Bazar Patrika

বছৰ: 1868

প্ৰতিষ্ঠাপক: Sisir Kumar Ghosh আৰু Motilal Ghosh

প্ৰথম ভাষা: বাংলা

পিছলৈ: ইংৰাজী

Amrita Bazar Patrika 1868 চনত Sisir Kumar Ghosh আৰু Motilal Ghosh ভাতৃদ্বয়ে আৰম্ভ কৰিছিল।

ই প্ৰথমে বাংলা ভাষাত প্ৰকাশিত হৈছিল আৰু পিছলৈ ইংৰাজী ভাষালৈ পৰিৱৰ্তিত হয়।

ভাৰত চৰকাৰৰ PIB-ৰ তথ্য অনুসৰি, ই 1868 চনত বাংলা সাপ্তাহিক হিচাপে আৰম্ভ হৈছিল।

Vernacular Press Act-ৰ সৈতে সম্পৰ্ক

1878 চনৰ Vernacular Press Act-ৰ সময়ত Amrita Bazar Patrika বিশেষভাৱে চৰ্চালৈ আহিছিল। ই ইংৰাজী ভাষালৈ সলনি হোৱাৰ ফলত আইনখনৰ আঞ্চলিক ভাষাৰ সংবাদপত্ৰক লক্ষ্য কৰি কৰা ব্যৱস্থাৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ সক্ষম হৈছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Amrita Bazar Patrika → Sisir Kumar Ghosh & Motilal Ghosh → 1868

---

১০. বঙ্গদৰ্শন — Bangadarshan

বছৰ: 1872/1873

প্ৰতিষ্ঠাপক-সম্পাদক: Bankim Chandra Chattopadhyay

ভাষা: বাংলা

Bangadarshan বাংলা সাহিত্য আৰু বৌদ্ধিক চিন্তাধাৰাৰ বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ আলোচনী।

ই বঙ্কিমচন্দ্ৰ চট্টোপাধ্যায়ৰ সৈতে বিশেষভাৱে জড়িত।

Anandamath উপন্যাসখন Bangadarshanত ধাৰাবাহিকভাৱে প্ৰকাশিত হৈছিল। "Vande Mataram"-ও এই আলোচনীৰ সৈতে জড়িত।

ভাৰত চৰকাৰৰ আকাশবাণী-সম্পৰ্কীয় চৰকাৰী সামগ্ৰীত Bangadarshan, Anandamath আৰু Vande Mataramৰ মাজৰ সম্পৰ্ক উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Bangadarshan → Bankim Chandra Chattopadhyay

---

১১. দ্য হিন্দু — The Hindu

বছৰ: 1878

প্ৰতিষ্ঠাপকসকল: Triplicane Six

প্ৰধান ব্যক্তি: G. Subramania Iyer

স্থান: মাদ্ৰাজ

The Hindu 1878 চনত মাদ্ৰাজত আৰম্ভ হয়।

ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপকসকলক সাধাৰণতে Triplicane Six বুলি কোৱা হয়। G. Subramania Iyer ইয়াৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰতিষ্ঠাপক আছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ ঐতিহাসিক তথ্যত 1878 চনত মাদ্ৰাজত Triplicane Six-ৰ দ্বাৰা The Hindu আৰম্ভ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

The Hindu → 1878 → Triplicane Six → Madras

---

১২. কেশৰী — Kesari

বছৰ: 1881

প্ৰতিষ্ঠাপক: Bal Gangadhar Tilak

ভাষা: মাৰাঠী

বাল গংগাধৰ তিলকে 1881 চনত Kesari আৰম্ভ কৰিছিল।

ই মাৰাঠী ভাষাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ জাতীয়তাবাদী সংবাদপত্ৰ আছিল।

তিলকে Kesariৰ জৰিয়তে—

ৰাজনৈতিক সচেতনতা বৃদ্ধি;

স্বদেশী চিন্তাধাৰাৰ প্ৰচাৰ;

স্বৰাজৰ দাবী;

ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সমালোচনা;

জাতীয়তাবাদী চিন্তাৰ বিস্তাৰ

কৰিছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্যত তিলকৰ সৈতে Kesariৰ সম্পৰ্ক স্পষ্টভাৱে উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Kesari → Bal Gangadhar Tilak → Marathi → 1881

---

১৩. দ্য মাৰাঠা — The Mahratta

বছৰ: 1881

প্ৰতিষ্ঠাপক/সম্পৰ্কিত ব্যক্তি: Bal Gangadhar Tilak

ভাষা: ইংৰাজী

The Mahratta তিলকৰ সৈতে জড়িত ইংৰাজী ভাষাৰ প্ৰকাশন আছিল।

Kesariৰ সৈতে মিলি ই তিলকৰ জাতীয়তাবাদী চিন্তাধাৰা আৰু ৰাজনৈতিক বক্তব্য প্ৰচাৰৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

মনত ৰখাৰ সহজ উপায়

Kesari → Marathi

Mahratta → English

দুয়োটাৰে সৈতে → Bal Gangadhar Tilak

---

১৪. দ্য ট্ৰিবিউন — The Tribune

বছৰ: 1881

প্ৰতিষ্ঠাপক: Sardar Dyal Singh Majithia

ভাষা: ইংৰাজী

স্থান: লাহোৰ

The Tribune 1881 চনত Sardar Dyal Singh Majithia-এ আৰম্ভ কৰিছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ ঐতিহাসিক সংবাদপত্ৰ-সম্পৰ্কীয় তথ্যত Dyal Singh Majithia-ক ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

The Tribune → Dyal Singh Majithia → 1881

---

১৫. Voice of India

বছৰ: 1883

প্ৰতিষ্ঠাপক: Dadabhai Naoroji

ভাষা: ইংৰাজী

দাদাভাই নৌৰজীয়ে 1883 চনত Voice of India প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক আৰু অৰ্থনৈতিক সমস্যা, ঔপনিৱেশিক শাসনৰ প্ৰভাৱ আৰু ভাৰতীয় অধিকাৰৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্যত দাদাভাই নৌৰজীয়ে 1883 চনত Voice of India স্থাপন কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Voice of India → Dadabhai Naoroji → 1883

---

১৬. সুধাৰক — Sudharak

বছৰ: 1888/1889

প্ৰতিষ্ঠাপক/সম্পাদক: Gopal Ganesh Agarkar

ভাষা: মাৰাঠী

Sudharak Gopal Ganesh Agarkar-ৰ সৈতে জড়িত আছিল।

ইয়াৰ মূল লক্ষ্য আছিল সামাজিক সংস্কাৰ আৰু যুক্তিবাদী চিন্তাৰ প্ৰচাৰ।

মূল বিষয়:

সামাজিক সংস্কাৰ

কুসংস্কাৰৰ বিৰোধিতা

যুক্তিবাদ

আধুনিক শিক্ষা

সামাজিক সমতা

---

১৭. অভ্যুদয় — Abhyudaya

বছৰ: 1907

প্ৰতিষ্ঠাপক: Madan Mohan Malaviya

ভাষা: হিন্দী

মদন মোহন মালব্য সাংবাদিকতা, শিক্ষা আৰু জাতীয়তাবাদী ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ব্যক্তি আছিল।

তেওঁ 1907 চনত Abhyudaya নামৰ হিন্দী প্ৰকাশন আৰম্ভ কৰিছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ New India Samacharত মালব্যৰ সাংবাদিকতা আৰু Abhyudaya সম্পৰ্কে তথ্য দিয়া হৈছে।

---

১৮. বন্দে মাতৰম — Bande Mataram

বছৰ: 1906

সম্পৰ্কিত ব্যক্তি: Bipin Chandra Pal আৰু Sri Aurobindo

ভাষা: ইংৰাজী

1905 চনৰ বংগ বিভাজনৰ পিছত স্বদেশী আন্দোলনৰ সময়ত Bande Mataram গুৰুত্বপূৰ্ণ জাতীয়তাবাদী প্ৰকাশন হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰে।

চৰকাৰী তথ্য অনুসৰি, 1906 চনত Bipin Chandra Pal-ৰ সম্পাদনাত ই আৰম্ভ হৈছিল আৰু পিছলৈ Sri Aurobindo যৌথ সম্পাদক হিচাপে ইয়াৰ সৈতে জড়িত হৈছিল।

ইয়াত—

স্বৰাজ

স্বদেশী

বয়কট

জাতীয় শিক্ষা

ঔপনিৱেশিক শাসনৰ বিৰোধিতা

আদি বিষয়ৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Bande Mataram → 1906 → Bipin Chandra Pal / Sri Aurobindo

---

১৯. যুগান্তৰ — Yugantar

বছৰ: 1906

সম্পৰ্কিত ব্যক্তি: Barindra Kumar Ghosh আৰু বিপ্লৱী জাতীয়তাবাদীসকল

ভাষা: বাংলা

Yugantar বংগৰ বিপ্লৱী জাতীয়তাবাদী আন্দোলনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত আছিল।

ই বিপ্লৱী জাতীয়তাবাদৰ চিন্তা আৰু ঔপনিৱেশিক শাসনৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিবাদী মনোভাৱ বিস্তাৰ কৰাত ভূমিকা পালন কৰিছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Yugantar → Bengal Revolutionary Movement

---

২০. দ্য লিডাৰ — The Leader

বছৰ: 1909

প্ৰতিষ্ঠাপক: Madan Mohan Malaviya

ভাষা: ইংৰাজী

স্থান: এলাহাবাদ

মদন মোহন মালব্যই 1909 চনত The Leader প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

ই জাতীয়তাবাদী ৰাজনৈতিক মতামত প্ৰকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম হৈ পৰিছিল।

চৰকাৰী New India Samacharত মালব্যৰ The Leader প্ৰতিষ্ঠাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

The Leader → Madan Mohan Malaviya → 1909

---

২১. হিতবাদ — Hitavada

বছৰ: 1911

প্ৰতিষ্ঠাপক: Gopal Krishna Gokhale

ভাষা: ইংৰাজী

গোপাল কৃষ্ণ গোখলে 1911 চনত Hitavada প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

ই ৰাজনৈতিক শিক্ষা আৰু জনসচেতনতা বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ ঐতিহাসিক সংবাদপত্ৰৰ তথ্যত গোখলেৰ সৈতে Hitavadaৰ সম্পৰ্ক উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Hitavada → Gopal Krishna Gokhale → 1911

---

২২. কমৰেড — Comrade

বছৰ: 1911

প্ৰতিষ্ঠাপক: Mohammad Ali Jauhar

ভাষা: ইংৰাজী

Comrade Maulana Mohammad Ali Jauhar-এ প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

ই মুছলমান সমাজৰ ৰাজনৈতিক সচেতনতা আৰু ভাৰতীয় জাতীয়তাবাদী ৰাজনীতিৰ সৈতে জড়িত গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশন আছিল।

পিছলৈ Mohammad Ali Jauhar Khilafat Movement-ৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতা হৈছিল।

---

২৩. আল-হিলাল — Al-Hilal

বছৰ: 1912

প্ৰতিষ্ঠাপক: Maulana Abul Kalam Azad

ভাষা: উৰ্দু

Al-Hilal মৌলানা আবুল কালাম আজাদে 1912 চনত আৰম্ভ কৰিছিল।

ই উৰ্দু ভাষাৰ এক প্ৰভাৱশালী প্ৰকাশন আছিল।

আজাদে সাংবাদিকতাক ব্যৱহাৰ কৰিছিল—

ৰাজনৈতিক সচেতনতা বৃদ্ধিৰ বাবে;

ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সমালোচনাৰ বাবে;

জাতীয়তাবাদৰ প্ৰচাৰৰ বাবে;

জনসাধাৰণক ৰাজনৈতিকভাৱে শিক্ষিত কৰাৰ বাবে।

ভাৰত চৰকাৰৰ তথ্যত Al-Hilalক স্বাধীনতা আন্দোলনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশনসমূহৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Al-Hilal → Abul Kalam Azad → Urdu → 1912

---

২৪. বোম্বে ক্ৰনিকল — Bombay Chronicle

বছৰ: 1913

প্ৰতিষ্ঠাপক: Pherozeshah Mehta

ভাষা: ইংৰাজী

Bombay Chronicle 1913 চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল।

ই বোম্বেৰ জাতীয়তাবাদী ৰাজনীতি আৰু জনমত গঠনত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Bombay Chronicle → Pherozeshah Mehta → 1913

---

২৫. কমনৱিল — Commonweal

বছৰ: 1914

সম্পৰ্কিত ব্যক্তি: Annie Besant

ভাষা: ইংৰাজী

এনী বেছাণ্টে সংবাদপত্ৰ আৰু আলোচনীক ভাৰতীয় স্বশাসনৰ দাবী প্ৰচাৰৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰিছিল।

Commonweal তেওঁৰ ৰাজনৈতিক কাৰ্যকলাপ আৰু পিছলৈ Home Rule Movement-ৰ সৈতে জড়িত হৈ পৰে।

---

২৬. নিউ ইণ্ডিয়া — New India

প্ৰধান ব্যক্তি: Annie Besant

ভাষা: ইংৰাজী

New India এনী বেছাণ্টৰ সৈতে জড়িত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।

বিশেষকৈ Home Rule Movement-ৰ সময়ত ইয়াৰ ভূমিকা গুৰুত্বপূৰ্ণ আছিল।

এনী বেছাণ্টে ইয়াৰ জৰিয়তে ভাৰতৰ স্বশাসন, ৰাজনৈতিক অধিকাৰ আৰু ৰাজনৈতিক শিক্ষাৰ পক্ষে মত প্ৰকাশ কৰিছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ ঐতিহাসিক তথ্যত New Indiaক জাতীয়তাবাদী প্ৰকাশনসমূহৰ ভিতৰত উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

New India → Annie Besant → Home Rule Movement

---

২৭. Young India

সময়: 1919–1931

সম্পৰ্কিত ব্যক্তি: Mahatma Gandhi

ভাষা: ইংৰাজী

Young India মহাত্মা গান্ধীৰ সৈতে জড়িত আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ ইংৰাজী ভাষাৰ প্ৰকাশনসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।

গান্ধীয়ে ইয়াত—

সত্যাগ্ৰহ

অসহযোগ আন্দোলন

স্বৰাজ

স্বদেশী

গঠনমূলক কাৰ্যসূচী

সামাজিক সংস্কাৰ

হিন্দু-মুছলমান ঐক্য

আদি বিষয়ত লিখিছিল।

চৰকাৰী তথ্যত গান্ধীৰ Young India আৰু Harijanৰ সৈতে সম্পৰ্ক উল্লেখ কৰা হৈছে।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Young India → Mahatma Gandhi → English

---

২৮. নৱজীৱন — Navajivan

বছৰ: 1919

সম্পৰ্কিত ব্যক্তি: Mahatma Gandhi

ভাষা: গুজৰাটী

Navajivan গান্ধীৰ সৈতে জড়িত গুজৰাটী প্ৰকাশন আছিল।

ইয়াৰ জৰিয়তে গান্ধীয়ে—

স্বদেশী

সত্যাগ্ৰহ

সামাজিক সংস্কাৰ

গাঁও উন্নয়ন

গঠনমূলক কাৰ্যসূচী

আদি বিষয়ৰ ওপৰত জনসাধাৰণৰ সৈতে যোগাযোগ স্থাপন কৰিছিল।

মনত ৰাখিব:

Navajivan → Gandhi → Gujarati

---

২৯. দ্য ইণ্ডিপেণ্ডেণ্ট — The Independent

বছৰ: 1919

প্ৰতিষ্ঠাপক: Motilal Nehru

ভাষা: ইংৰাজী

স্থান: এলাহাবাদ

মতিলাল নেহৰুই 1919 চনত The Independent প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

ই ঔপনিৱেশিক শাসনৰ সমালোচনা আৰু জাতীয়তাবাদী ৰাজনৈতিক মতামত প্ৰকাশৰ এক মাধ্যম হিচাপে কাম কৰিছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

The Independent → Motilal Nehru → 1919

---

৩০. দ্য সমাজ — The Samaja

বছৰ: 1919

প্ৰতিষ্ঠাপক: Gopabandhu Das

ভাষা: ওড়িয়া

স্থান: ওড়িশা

গোপবন্ধু দাসে 4 অক্টোবৰ 1919 তাৰিখে The Samaja আৰম্ভ কৰিছিল।

ওড়িশা চৰকাৰৰ প্ৰকাশিত ঐতিহাসিক সামগ্ৰীত এই সংবাদপত্ৰৰ আৰম্ভণি আৰু গোপবন্ধু দাসৰ উদ্দেশ্যৰ বিষয়ে তথ্য আছে।

ই বানপানী, দুৰ্ভিক্ষ, মহামাৰী আৰু প্ৰশাসনিক সমস্যাৰ দৰে জনসাধাৰণৰ সমস্যা উত্থাপন কৰাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

The Samaja → Gopabandhu Das → 1919 → Odisha

---

৩১. মূকনায়ক — Mooknayak

বছৰ: 1920

প্ৰতিষ্ঠাপক: Dr. B. R. Ambedkar

ভাষা: মাৰাঠী

ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰে 1920 চনত Mooknayak প্ৰকাশ কৰিছিল।

ই সমাজৰ পিছপৰা আৰু বঞ্চিত শ্ৰেণীৰ সমস্যা, জাতিভেদ, অস্পৃশ্যতা, সামাজিক সমতা আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰৰ বিষয়ত জনমত গঠনত সহায় কৰিছিল।

আম্বেদকাৰৰ বাবে সাংবাদিকতা আছিল শিক্ষা, সংগঠন আৰু সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ এক মাধ্যম।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Mooknayak → B. R. Ambedkar → 1920

---

৩২. হিন্দুস্তান টাইমছ — Hindustan Times

বছৰ: 1924

ভাষা: ইংৰাজী

Hindustan Times ভাৰতীয় ৰাজনৈতিক আৰু সাংবাদিকতাৰ ইতিহাসত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান অধিকাৰ কৰে।

ই জাতীয়তাবাদী যুগত ইংৰাজী ভাষাৰ সংবাদপত্ৰ হিচাপে বিকশিত হৈছিল।

ভাৰত চৰকাৰৰ ঐতিহাসিক তথ্যত স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ সংবাদপত্ৰসমূহৰ সৈতে Hindustan Timesৰ নামো উল্লেখ কৰা হৈছে।

---

৩৩. বহিষ্কৃত ভাৰত — Bahishkrit Bharat

বছৰ: 1927

প্ৰতিষ্ঠাপক: Dr. B. R. Ambedkar

ভাষা: মাৰাঠী

Bahishkrit Bharat আম্বেদকাৰৰ আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশন।

ই—

জাতিভেদৰ বিৰুদ্ধে;

অস্পৃশ্যতা নিৰ্মূলৰ পক্ষে;

সামাজিক সমতাৰ পক্ষে;

শিক্ষা আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰৰ পক্ষে

জনমত গঠনত ভূমিকা পালন কৰিছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Bahishkrit Bharat → B. R. Ambedkar → 1927

---

৩৪. হৰিজন — Harijan

বছৰ: 1933

সম্পৰ্কিত ব্যক্তি: Mahatma Gandhi

ভাষা: ইংৰাজী

Harijan গান্ধীৰ সামাজিক সংস্কাৰমূলক সাংবাদিকতাৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰকাশন।

ই বিশেষকৈ অস্পৃশ্যতা নিৰ্মূল আৰু সামাজিক সমতাৰ বিষয়ত গুৰুত্ব আৰোপ কৰিছিল।

ইয়াৰ আলোচনাৰ মূল বিষয়সমূহ আছিল—

অস্পৃশ্যতা নিৰ্মূল

সামাজিক সমতা

হৰিজন কল্যাণ

গাঁও উন্নয়ন

গঠনমূলক কাৰ্যসূচী

পৰীক্ষাৰ বাবে:

Harijan → Mahatma Gandhi → 1933 → Social Reform

---

৩৫. নেচনেল হেৰাল্ড — National Herald

বছৰ: 1938

প্ৰতিষ্ঠাপক: Jawaharlal Nehru

ভাষা: ইংৰাজী

স্থান: লক্ষ্ণৌ

জৱাহৰলাল নেহৰুই 1938 চনত National Herald প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল।

ই স্বাধীনতা আন্দোলনৰ শেষ পৰ্যায়ত জাতীয়তাবাদী ৰাজনৈতিক চিন্তা আৰু মতামত প্ৰকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম আছিল।

পৰীক্ষাৰ বাবে:

National Herald → Jawaharlal Nehru → 1938

---

📚 কালানুক্ৰমিক তালিকা

বছৰ সংবাদপত্ৰ/আলোচনী প্ৰতিষ্ঠাপক/সম্পৰ্কিত ব্যক্তি

1780 Bengal Gazette James Augustus Hickey

1818 Samachar Darpan Serampore Mission

1821 Sambad Kaumudi Raja Rammohan Roy

1822 Mirat-ul-Akhbar Raja Rammohan Roy

1822 Bombay Samachar Fardunjee Marzban

1826 Udant Martand Jugal Kishore Shukla

1851 Rast Goftar Dadabhai Naoroji

1853 Hindu Patriot Girish Chandra Ghosh

1868 Amrita Bazar Patrika Sisir Kumar Ghosh & Motilal Ghosh

1873 Bangadarshan Bankim Chandra Chattopadhyay

1878 The Hindu Triplicane Six

1881 Kesari Bal Gangadhar Tilak

1881 The Mahratta Bal Gangadhar Tilak

1881 The Tribune Dyal Singh Majithia

1883 Voice of India Dadabhai Naoroji

1906 Bande Mataram Bipin Chandra Pal / Sri Aurobindo

1906 Yugantar Revolutionary nationalists

1907 Abhyudaya Madan Mohan Malaviya

1909 The Leader Madan Mohan Malaviya

1911 Hitavada Gopal Krishna Gokhale

1911 Comrade Mohammad Ali Jauhar

1912 Al-Hilal Abul Kalam Azad

1913 Bombay Chronicle Pherozeshah Mehta

1914 Commonweal Annie Besant

1919 Young India Mahatma Gandhi

1919 Navajivan Mahatma Gandhi

1919 The Independent Motilal Nehru

1919 The Samaja Gopabandhu Das

1920 Mooknayak B. R. Ambedkar

1924 Hindustan Times —

1927 Bahishkrit Bharat B. R. Ambedkar

1933 Harijan Mahatma Gandhi

1938 National Herald Jawaharlal Nehru

---

⭐ পৰীক্ষাৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ "Founder–Newspaper" জোৰা

ৰজা ৰামমোহন ৰায়

Sambad Kaumudi

Mirat-ul-Akhbar

দাদাভাই নৌৰজী

Rast Goftar

Voice of India

বাল গংগাধৰ তিলক

Kesari

The Mahratta

মদন মোহন মালব্য

Abhyudaya

The Leader

গোপাল কৃষ্ণ গোখলে

Hitavada

এনী বেছাণ্ট

New India

Commonweal

শ্ৰী অৰবিন্দ

Bande Mataram-ৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক

বিপিন চন্দ্ৰ পাল

Bande Mataram-ৰ প্ৰাৰম্ভিক সম্পাদকীয় নেতৃত্ব

আবুল কালাম আজাদ

Al-Hilal

মহাত্মা গান্ধী

Young India

Navajivan

Harijan

বি. আৰ. আম্বেদকাৰ

Mooknayak

Bahishkrit Bharat

মতিলাল নেহৰু

The Independent

জৱাহৰলাল নেহৰু

National Herald

গোপবন্ধু দাস

The Samaja

🔥 Competitive Exam One-Liners

1. ভাৰতৰ প্ৰথম সংবাদপত্ৰ — Bengal Gazette

2. Bengal Gazette-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক — James Augustus Hickey

3. Bengal Gazette প্ৰকাশৰ বছৰ — 1780

4. প্ৰথম হিন্দী সংবাদপত্ৰ — Udant Martand

5. Udant Martand-ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক — Jugal Kishore Shukla

6. Sambad Kaumudi — Raja Rammohan Roy

7. Mirat-ul-Akhbar — Raja Rammohan Roy

8. Bombay Samachar — Fardunjee Marzban

9. Rast Goftar — Dadabhai Naoroji

10. Kesari — Bal Gangadhar Tilak

11. The Mahratta — Bal Gangadhar Tilak

12. The Tribune — Dyal Singh Majithia

13. The Hindu — Triplicane Six

14. Al-Hilal — Abul Kalam Azad

15. Comrade — Mohammad Ali Jauhar

16. Hitavada — Gopal Krishna Gokhale

17. New India — Annie Besant

18. Young India — Mahatma Gandhi

19. Navajivan — Mahatma Gandhi

20. Harijan — Mahatma Gandhi

21. Mooknayak — B. R. Ambedkar

22. Bahishkrit Bharat — B. R. Ambedkar

23. The Independent — Motilal Nehru

24. National Herald — Jawaharlal Nehru

25. The Samaja — Gopabandhu Das

চৰকাৰী/প্ৰামাণিক উৎস

Press Information Bureau (PIB), Government of India — ভাৰতীয় সংবাদপত্ৰৰ ইতিহাস আৰু স্বাধীনতা আন্দোলনত সংবাদপত্ৰৰ ভূমিকা।

Press Registrar General of India (PRGI) — ভাৰতৰ পঞ্জীয়নভুক্ত সংবাদপত্ৰ আৰু প্ৰকাশনৰ চৰকাৰী তথ্য।

New India Samachar, Government of India — মদন মোহন মালব্য আৰু জাতীয়তাবাদী সাংবাদিকতাৰ তথ্য।

Akashvani / Government of India — Bangadarshan, Bankim Chandra আৰু Vande Mataram সম্পৰ্কীয় ঐতিহাসিক তথ্য।

Ministry of Culture / Azadi Ka Amrit Mahotsav — স্বাধীনতা আন্দোলন আৰু জাতীয়তাবাদী সংবাদপত্ৰৰ ঐতিহাসিক তথ্য।

Odisha Government publications — The Samaja আৰু Gopabandhu Das সম্পৰ্কীয় তথ্য।