জৱাহৰলাল নেহৰুৰ Objective Resolution (উদ্দেশ্য প্ৰস্তাৱ)

Objective Resolution (উদ্দেশ্য প্ৰস্তাৱ) ভাৰতীয়  সংবিধান নিৰ্মাণৰ ইতিহাসৰ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ দলিল। এই প্ৰস্তাৱটো জৱাহৰলাল নেহৰুৱে ১৩ ডিচেম্বৰ ১৯৪৬ তাৰিখে ভাৰতীয় গণপৰিষদ (Constituent Assembly)-ত উত্থাপন কৰিছিল। ইয়াক গণপৰিষদে ২২ জানুৱাৰী ১৯৪৭ তাৰিখে গ্ৰহণ কৰে।

এই প্ৰস্তাৱৰ মূল উদ্দেশ্য আছিল স্বাধীন ভাৰতৰ ভৱিষ্যৎ সংবিধানৰ মৌলিক লক্ষ্য, আদৰ্শ আৰু নীতিসমূহ নিৰ্ধাৰণ কৰা। পৰৱৰ্তী সময়ত এই প্ৰস্তাৱৰ বহুতো মূল আদৰ্শ ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা (Preamble)-ত প্ৰতিফলিত হয়। সেয়েহে Objective Resolution-ক ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাৰ দাৰ্শনিক আৰু আদৰ্শগত ভিত্তি বুলি কোৱা হয়।

ঐতিহাসিক পটভূমি

ভাৰতীয় গণপৰিষদে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ৯ ডিচেম্বৰ ১৯৪৬ তাৰিখে বৈঠকত বহে। এই গণপৰিষদৰ কাম আছিল স্বাধীন ভাৰতৰ বাবে এখন সংবিধান প্ৰস্তুত কৰা।

এই পৰ্যায়ত ভাৰত এতিয়াও ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনত আছিল। সেয়ে সংবিধান নিৰ্মাণৰ পূৰ্বে স্বাধীন ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰব্যৱস্থা কেনে হ'ব, নাগৰিকসকলে কি অধিকাৰ লাভ কৰিব আৰু চৰকাৰৰ ক্ষমতাৰ উৎস ক'ত থাকিব—এই মৌলিক বিষয়সমূহ স্পষ্ট কৰাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।

এই উদ্দেশ্যে ১৩ ডিচেম্বৰ ১৯৪৬ তাৰিখে জৱাহৰলাল নেহৰুৱে Objective Resolution উত্থাপন কৰে। নেহৰুৱে ইয়াক ভাৰতৰ ভৱিষ্যৎ সংবিধানৰ বাবে এক দিশ-নিৰ্দেশক নীতি হিচাপে উপস্থাপন কৰিছিল।

গণপৰিষদত আলোচনা আৰু বিতৰ্কৰ পিছত প্ৰস্তাৱটো ২২ জানুৱাৰী ১৯৪৭ তাৰিখে গ্ৰহণ কৰা হয়।

---

Objective Resolution-ৰ মুখ্য উদ্দেশ্যসমূহ

১. ভাৰতক স্বাধীন, সাৰ্বভৌম গণৰাজ্য হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা

Objective Resolution-এ ভাৰতক এখন Independent Sovereign Republic অৰ্থাৎ স্বাধীন সাৰ্বভৌম গণৰাজ্য হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ সংকল্প প্ৰকাশ কৰিছিল।

ইয়াৰ অৰ্থ আছিল যে ভাৰতৰ ওপৰত কোনো বিদেশী শক্তিৰ সাৰ্বভৌম অধিকাৰ নাথাকিব আৰু ভাৰতীয়সকলেই নিজৰ শাসনব্যৱস্থা নিৰ্ধাৰণ কৰিব।

২. ভাৰতীয় ভূখণ্ডসমূহৰ একতা

প্ৰস্তাৱটোত ভাৰতৰ বিভিন্ন ভূখণ্ডক এক Union বা সংঘৰ অধীনত একত্ৰিত কৰাৰ লক্ষ্য প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।

ব্ৰিটিছ ভাৰতৰ প্ৰদেশসমূহৰ লগতে ভাৰতীয় দেশীয় ৰাজ্যসমূহকো এক সাংবিধানিক ব্যৱস্থাৰ অধীনলৈ অনাৰ এক বৃহৎ লক্ষ্য ইয়াত প্ৰতিফলিত হৈছিল।

৩. জনসাধাৰণৰ সাৰ্বভৌমত্ব

Objective Resolution-ৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ নীতি আছিল যে ভাৰতৰ সকলো ক্ষমতা আৰু কৰ্তৃত্ব জনসাধাৰণৰ পৰা উদ্ভৱ হ'ব।

অৰ্থাৎ ৰাষ্ট্ৰৰ ক্ষমতাৰ মূল উৎস হ'ব ভাৰতৰ জনগণ।

পৰৱৰ্তী সময়ত এই ধাৰণাই সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত “We, the People of India” অৰ্থাৎ “আমি, ভাৰতৰ জনসাধাৰণ” বুলি প্ৰকাশ লাভ কৰে।

৪. সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ন্যায়

Objective Resolution-এ ভাৰতৰ সকলো নাগৰিকৰ বাবে—

সামাজিক ন্যায়

অৰ্থনৈতিক ন্যায়

ৰাজনৈতিক ন্যায়

নিশ্চিত কৰাৰ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।

ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল এনে এখন সমাজ গঠন কৰা য'ত নাগৰিকসকলে কেৱল ৰাজনৈতিক স্বাধীনতাই নহয়, সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰতো ন্যায় লাভ কৰে।

৫. সমতা

প্ৰস্তাৱটোত সকলো নাগৰিকৰ বাবে মৰ্যাদাৰ সমতা (equality of status) আৰু সুযোগৰ সমতা (equality of opportunity) নিশ্চিত কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছিল।

পৰৱৰ্তী সময়ত এই আদৰ্শ ভাৰতীয় সংবিধানৰ মৌলিক অধিকাৰ, বিশেষকৈ সমতাৰ অধিকাৰ-ৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত হয়।

৬. স্বাধীনতা

Objective Resolution-এ নাগৰিকসকলৰ বাবে বিভিন্ন স্বাধীনতাৰ নিশ্চয়তা দিয়াৰ লক্ষ্য প্ৰকাশ কৰিছিল।

ইয়াৰ ভিতৰত আছিল—

চিন্তাৰ স্বাধীনতা

মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতা

বিশ্বাসৰ স্বাধীনতা

ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু আস্থাৰ স্বাধীনতা

উপাসনাৰ স্বাধীনতা

বৃত্তি বা জীৱিকাৰ স্বাধীনতা

সংগঠন গঠনৰ স্বাধীনতা

এই আদৰ্শসমূহ পৰৱৰ্তী সময়ত সংবিধানৰ Fundamental Rights-ৰ বিভিন্ন বিধানত প্ৰতিফলিত হয়।

৭. সংখ্যালঘু আৰু পিছপৰা শ্ৰেণীৰ সুৰক্ষা

Objective Resolution-এ সংখ্যালঘু, পিছপৰা শ্ৰেণী, জনজাতীয় অঞ্চল আৰু অন্যান্য দুৰ্বল শ্ৰেণীৰ বাবে উপযুক্ত সুৰক্ষা প্ৰদান কৰাৰ লক্ষ্য প্ৰকাশ কৰিছিল।

ইয়াৰ উদ্দেশ্য আছিল স্বাধীন ভাৰতৰ গণতান্ত্ৰিক ব্যৱস্থাত সকলো সম্প্ৰদায় আৰু শ্ৰেণীয়ে ন্যায়সংগতভাৱে অংশগ্ৰহণ কৰিব পৰা পৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা।

৮. ভাৰতৰ ঐক্য আৰু অখণ্ডতা

প্ৰস্তাৱটোত ভাৰতৰ ঐক্য আৰু ভূখণ্ডগত অখণ্ডতা ৰক্ষা কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।

স্বাধীনতাৰ পিছত বিভিন্ন প্ৰদেশ, দেশীয় ৰাজ্য আৰু বিভিন্ন সামাজিক-সাংস্কৃতিক গোটক একত্ৰিত কৰি এখন শক্তিশালী ভাৰত গঢ়ি তোলাটো ইয়াৰ অন্যতম লক্ষ্য আছিল।

৯. বিশ্ব শান্তি

Objective Resolution-এ ভাৰতক বিশ্বৰ মাজত এক সন্মানীয় স্থান প্ৰদান কৰাৰ লগতে বিশ্ব শান্তি আৰু মানৱ কল্যাণৰ বাবে অৱদান আগবঢ়োৱাৰ লক্ষ্য প্ৰকাশ কৰিছিল।

অৰ্থাৎ স্বাধীন ভাৰত কেৱল নিজৰ উন্নয়নৰ বাবেই নহয়, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শান্তি আৰু সহযোগিতাৰ বাবেও কাম কৰিব বুলি ইয়াত প্ৰকাশ কৰা হৈছিল।

---

Objective Resolution আৰু Preamble-ৰ সম্পৰ্ক

Objective Resolution-ৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হ'ল ইয়াৰ সৈতে ভাৰতীয় সংবিধানৰ Preamble বা প্ৰস্তাৱনাৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্ক।

Objective Resolution-এ যিবোৰ মৌলিক আদৰ্শ প্ৰকাশ কৰিছিল, সেইবোৰৰ বহুতো পৰৱৰ্তী সময়ত সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।

Objective Resolution সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা

স্বাধীন আৰু সাৰ্বভৌম ভাৰত Sovereign

গণৰাজ্য Republic

সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ন্যায় Justice

স্বাধীনতা Liberty

সমতা Equality

ভাৰতৰ ঐক্য Unity and Integrity

জনসাধাৰণৰ পৰা ক্ষমতাৰ উৎস We, the People of India

সেয়েহে Objective Resolution-ক প্ৰায়ে ভাৰতীয় সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাৰ ভিত্তি বুলি কোৱা হয়।

---

Objective Resolution-ৰ গুৰুত্ব

Objective Resolution-এ সংবিধান প্ৰণয়নৰ সময়ত গণপৰিষদক এক স্পষ্ট দিশ আৰু লক্ষ্য প্ৰদান কৰিছিল। সংবিধানৰ বিভিন্ন বিষয়—যেনে মৌলিক অধিকাৰ, সংখ্যালঘুৰ সুৰক্ষা, শাসনব্যৱস্থা, ন্যায়, সমতা আৰু স্বাধীনতা—আলোচনা কৰাৰ সময়ত এই মৌলিক আদৰ্শসমূহে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

ই ভাৰতীয় স্বাধীনতা আন্দোলনৰ মূল আদৰ্শসমূহক সংবিধান নিৰ্মাণৰ সৈতে সংযোগ কৰিছিল। ঔপনিৱেশিক শাসনৰ পৰা মুক্ত হৈ এখন গণতান্ত্ৰিক, স্বাধীন, ন্যায়ভিত্তিক আৰু সমতামূলক ভাৰত গঢ়াৰ লক্ষ্য ইয়াত স্পষ্টভাৱে প্ৰকাশ পাইছিল।

ইয়াৰ উপৰিও, Objective Resolution-এ স্পষ্ট কৰি দিছিল যে স্বাধীন ভাৰতৰ চৰকাৰৰ ক্ষমতাৰ মূল উৎস হ'ব জনসাধাৰণ। এই নীতিয়েই ভাৰতীয় গণতন্ত্ৰৰ অন্যতম মৌলিক ভিত্তি হৈ পৰে।

---

Objective Resolution-ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ Exam Facts

1. Objective Resolution কোনে উত্থাপন কৰিছিল? — জৱাহৰলাল নেহৰু

2. কেতিয়া উত্থাপন কৰা হৈছিল? — ১৩ ডিচেম্বৰ ১৯৪৬

3. ক'ত উত্থাপন কৰা হৈছিল? — ভাৰতীয় গণপৰিষদত

4. কেতিয়া গ্ৰহণ কৰা হৈছিল? — ২২ জানুৱাৰী ১৯৪৭

5. ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য কি আছিল? — সংবিধানৰ মৌলিক লক্ষ্য আৰু আদৰ্শ নিৰ্ধাৰণ কৰা।

6. Objective Resolution কিহৰ ভিত্তি? — ভাৰতীয় সংবিধানৰ Preamble-ৰ দাৰ্শনিক ভিত্তি।

7. ক্ষমতাৰ মূল উৎস কোন? — ভাৰতৰ জনসাধাৰণ।

8. ভাৰতক কেনে ৰাষ্ট্ৰ হিচাপে গঢ়াৰ লক্ষ্য আছিল? — স্বাধীন, সাৰ্বভৌম গণৰাজ্য।

9. মুখ্য আদৰ্শসমূহ — ন্যায়, স্বাধীনতা, সমতা, ঐক্য, সাৰ্বভৌমত্ব আৰু গণতন্ত্ৰ।

10. বিশেষ গুৰুত্ব — সংখ্যালঘু, পিছপৰা আৰু জনজাতীয় অঞ্চলৰ সুৰক্ষা।

উপসংহাৰ

১৩ ডিচেম্বৰ ১৯৪৬ তাৰিখে জৱাহৰলাল নেহৰুৱে উত্থাপন কৰা আৰু ২২ জানুৱাৰী ১৯৪৭ তাৰিখে গণপৰিষদে গ্ৰহণ কৰা Objective Resolution ভাৰতীয় সংবিধানৰ ইতিহাসৰ এক মৌলিক দলিল। ই স্বাধীন ভাৰতৰ ন্যায়, স্বাধীনতা, সমতা, গণতন্ত্ৰ, সাৰ্বভৌমত্ব, ঐক্য আৰু জনসাৰ্বভৌমত্বৰ আদৰ্শ নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত এই আদৰ্শসমূহৰ উল্লেখযোগ্য অংশ সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনা আৰু অন্যান্য সাংবিধানিক বিধানত প্ৰতিফলিত হয়।

Sources

Government of India, Press Information Bureau (PIB) — Objective Resolution আৰু Constituent Assembly

Jawaharlal Nehru Archive — Aims and Objects of the Constituent Assembly, 13 December 1946

Constitution of India / Constituent Assembly Debates — 13 December 1946

National Archives of India, Government of India — Constitution of India

Supreme Court of India — Constitutional history and Objective Resolution discussions