ভাৰতীয় সংবিধান প্ৰস্তুত কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়া দীৰ্ঘ আলোচনা, বিতৰ্ক আৰু সংশোধনৰ মাজেৰে সম্পন্ন হৈছিল। সংবিধান সভাই ১৯৪৯ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত সংবিধানখন চূড়ান্তভাৱে গ্ৰহণ কৰে আৰু ১৯৫০ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীৰ পৰা ই সম্পূৰ্ণৰূপে কাৰ্যকৰী হয়।
১. সংবিধানৰ প্ৰণয়ন — ২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯
২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯ তাৰিখে সংবিধান সভাই ভাৰতীয় সংবিধানখন আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ আৰু প্ৰণয়ন (Adopted and Enacted) কৰে।
সংবিধানৰ প্ৰস্তাৱনাত স্পষ্টভাৱে উল্লেখ আছে—
> “...do hereby Adopt, Enact and Give to Ourselves this Constitution.”
অৰ্থাৎ, ২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯ হৈছে ভাৰতীয় সংবিধান গ্ৰহণ আৰু প্ৰণয়নৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ তাৰিখ।
সংবিধান সভাত ড° বি. আৰ. আম্বেদকাৰে সংবিধানখন গ্ৰহণ কৰাৰ প্ৰস্তাৱ উত্থাপন কৰিছিল আৰু সংবিধান সভাই সেই প্ৰস্তাৱ গ্ৰহণ কৰিছিল।
উৎস: Constituent Assembly Debates, 26 November 1949; Constitution of India, Preamble.
২. সংবিধানত স্বাক্ষৰ — ২৪ জানুৱাৰী ১৯৫০
সংবিধান গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত ২৪ জানুৱাৰী ১৯৫০ তাৰিখে সংবিধান সভাৰ সদস্যসকলে সংবিধানখনত স্বাক্ষৰ কৰে।
মুঠ ২৮৪ জন সদস্যই সংবিধানত স্বাক্ষৰ কৰিছিল।
সংবিধান সভাৰ ২৪ জানুৱাৰী ১৯৫০ৰ কাৰ্যবিৱৰণীত সংবিধানত স্বাক্ষৰ কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে।
উৎস: Constituent Assembly Debates, 24 January 1950; Parliament Digital Library.
৩. সংবিধানৰ কাৰ্যকৰীকৰণ — ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০
সংবিধানখন ২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯ত প্ৰণীত হ’লেও সম্পূৰ্ণ সংবিধানখন সেইদিনাই কাৰ্যকৰী হোৱা নাছিল।
সংবিধানৰ অধিকাংশ বিধান ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০ তাৰিখে কাৰ্যকৰী হয়।
এই দিনটোৰ পৰাই ভাৰত এখন গণৰাজ্য (Republic) হিচাপে পৰিগণিত হয়।
সেয়ে দুটা তাৰিখ বিশেষভাৱে মনত ৰাখিব লাগে—
২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯ — সংবিধান গ্ৰহণ/প্ৰণয়ন
২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০ — সংবিধান কাৰ্যকৰী
উৎস: Parliament of India; Constitution of India, Article 394.
৪. ২৬ জানুৱাৰী কিয় বাছনি কৰা হৈছিল?
২৬ জানুৱাৰী তাৰিখটোৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্ব আছিল।
১৯২৯ চনৰ লাহোৰ অধিৱেশনত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে Purna Swaraj বা সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতাক লক্ষ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ২৬ জানুৱাৰী ১৯৩০ তাৰিখে সমগ্ৰ দেশতে Purna Swaraj Day পালন কৰা হৈছিল।
সেই ঐতিহাসিক দিনটোৰ স্মৃতি অক্ষুণ্ণ ৰাখিবলৈ সংবিধান কাৰ্যকৰী কৰাৰ বাবে ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০ তাৰিখটো নিৰ্বাচন কৰা হয়।
৫. Article 394 — সংবিধানৰ আৰম্ভণি
অনুচ্ছেদ ৩৯৪ সংবিধানৰ commencement বা কাৰ্যকৰীকৰণৰ সৈতে জড়িত।
ইয়াৰ অধীনত কিছুমান বিধান ২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯ তাৰিখৰ পৰাই কাৰ্যকৰী হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত নাগৰিকত্ব, নিৰ্বাচন, অস্থায়ী আৰু অন্তৱৰ্তীকালীন ব্যৱস্থা আদি সম্পৰ্কীয় বিধান আছিল।
সংবিধানৰ বাকী অধিকাংশ বিধান ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০ তাৰিখে কাৰ্যকৰী হয়।
উৎস: Constitution of India, Article 394.
৬. Article 395 — পূৰ্বৰ সাংবিধানিক আইন বাতিল
সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ লগে লগে অনুচ্ছেদ ৩৯৫ৰ অধীনত—
Indian Independence Act, 1947, আৰু
Government of India Act, 1935
বাতিল কৰা হয়।
ইয়াৰ ফলত স্বাধীন ভাৰতৰ মূল সাংবিধানিক কাঠামো হিচাপে ভাৰতীয় সংবিধান প্ৰতিষ্ঠিত হয়।
উৎস: Constitution of India, Article 395; India Code.
৭. ভাৰত গণৰাজ্যত পৰিণত হয়
২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০ত সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ লগে লগে ভাৰত গণৰাজ্যত পৰিণত হয়।
ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদক ২৪ জানুৱাৰী ১৯৫০ত ভাৰতৰ প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল আৰু ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০ত তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে কাৰ্যভাৰ গ্ৰহণ কৰে।
৮. সংবিধান সভাই Provisional Parliament হিচাপে কাম কৰে
সংবিধান কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পিছত সংবিধান সভাৰ সংবিধান-প্ৰণয়নকাৰী ভূমিকা শেষ হয়। কিন্তু ই Provisional Parliament of India হিচাপে আইনসভাৰ কাম কৰি থাকে।
এই ব্যৱস্থা প্ৰথম সাধাৰণ নিৰ্বাচনৰ পিছত নতুন সংসদ গঠন নোহোৱালৈকে চলি থাকে।
---
Enactment আৰু Enforcementৰ মাজৰ পাৰ্থক্য
বিষয় Enactment / প্ৰণয়ন Enforcement / কাৰ্যকৰীকৰণ
তাৰিখ ২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯ ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০
অৰ্থ সংবিধান আনুষ্ঠানিকভাৱে গ্ৰহণ আৰু প্ৰণয়ন সংবিধানৰ অধিকাংশ বিধান কাৰ্যকৰী
গুৰুত্ব সংবিধান সভাই সংবিধান গ্ৰহণ কৰে ভাৰত গণৰাজ্যত পৰিণত হয়
প্ৰধান অনুচ্ছেদ — অনুচ্ছেদ ৩৯৪
ফলাফল সংবিধান প্ৰণীত হয় নতুন সাংবিধানিক শাসনব্যৱস্থা আৰম্ভ হয়
Exam Facts
1. ভাৰতীয় সংবিধান গ্ৰহণ কৰা হয়: ২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯
2. সংবিধান প্ৰণয়ন কৰা হয়: ২৬ নৱেম্বৰ ১৯৪৯
3. সংবিধানত স্বাক্ষৰ: ২৪ জানুৱাৰী ১৯৫০
4. স্বাক্ষৰকাৰী সদস্য: ২৮৪ জন
5. সংবিধান কাৰ্যকৰী: ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০
6. ভাৰত গণৰাজ্য হয়: ২৬ জানুৱাৰী ১৯৫০
7. সংবিধানৰ commencement: অনুচ্ছেদ ৩৯৪
8. Indian Independence Act, 1947 আৰু Government of India Act, 1935 বাতিল: অনুচ্ছেদ ৩৯৫
9. প্ৰথম ৰাষ্ট্ৰপতি: ড° ৰাজেন্দ্ৰ প্ৰসাদ
10. সংবিধান দিৱস: ২৬ নৱেম্বৰ
11. গণৰাজ্য দিৱস: ২৬ জানুৱাৰী
Sources
Constitution of India — Preamble, Articles 394 & 395
Constituent Assembly Debates — 26 November 1949
Constituent Assembly Debates — 24 January 1950
Parliament of India / Digital Sansad
Parliament Digital Library
India Code — Constitution of India
National Archives of India
Comments
Post a Comment
Comment