ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি Business Advisory Committee (BAC)

 

পৰিচয়

ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি (Business Advisory Committee বা BAC) হৈছে ভাৰতীয় সংসদৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সমিতি, যাৰ মূল কাম হৈছে সংসদৰ সদনৰ কাৰ্যসূচী আৰু সংসদীয় কাম-কাজৰ বাবে সময়ৰ উপযুক্ত ব্যৱস্থাপনা কৰা। সংসদৰ অধিৱেশনৰ সময় সীমিত, কিন্তু এই সীমিত সময়ৰ ভিতৰত বহুতো বিধেয়ক, চৰকাৰী কাম-কাজ, বিত্তীয় বিষয় আৰু অন্যান্য বিষয় আলোচনা কৰিবলগীয়া হয়। সেয়েহে সংসদীয় কাম-কাজ সুচাৰুৰূপে চলাবলৈ বিভিন্ন বিষয়ৰ বাবে কিমান সময় নিৰ্ধাৰণ কৰা হ’ব, সেই বিষয়ে সমিতিখনে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।

ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি লোকসভা আৰু ৰাজ্যসভা—দুয়োখন সদনতে আছে। দুয়োখন সদনত সমিতিখনৰ মূল উদ্দেশ্য একে—সংসদীয় কাম-কাজৰ বাবে সময়ৰ সঠিক ব্যৱস্থা কৰা—যদিও দুয়োখন সদনৰ সমিতিৰ গঠন আৰু কাৰ্যপদ্ধতি সংশ্লিষ্ট সদনৰ নিয়মৰ দ্বাৰা নিয়ন্ত্ৰিত হয়।

---

লোকসভাৰ ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি

লোকসভাৰ ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি লোকসভাৰ অধ্যক্ষই গঠন কৰে। লোকসভাৰ অধ্যক্ষ সমিতিখনৰ পদেন (ex-officio) সভাপতি।

লোকসভাৰ এই সমিতিত অধ্যক্ষসহ সৰ্বাধিক ১৫ জন সদস্য থাকিব পাৰে। সদস্যসকলক লোকসভাৰ অধ্যক্ষই মনোনীত কৰে।

সমিতিখনত সংসদৰ বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দল আৰু গোটৰ সদস্যসকলক প্ৰতিনিধিত্ব দিয়াৰ ব্যৱস্থা থাকে। ইয়াৰ ফলত সংসদীয় কাম-কাজৰ সময় নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন দল আৰু গোটৰ দৃষ্টিভংগী বিবেচনা কৰাৰ সুযোগ সৃষ্টি হয়।

লোকসভাৰ BAC-ৰ প্ৰধান কাৰ্য

ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ কাম হৈছে চৰকাৰী বিধায়নী আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাম-কাজ আলোচনা কৰিবলৈ কিমান সময় দিয়া হ’ব, সেই সময়ৰ বণ্টনৰ পৰামৰ্শ দিয়া।

সংসদৰ অধিৱেশনৰ সময় সীমিত হোৱাৰ বাবে সকলো বিধেয়ক বা বিষয়ৰ ওপৰত একে পৰিমাণৰ সময়ত আলোচনা কৰা সম্ভৱ নহয়। সেয়েহে কোনটো বিষয়ৰ বাবে কিমান সময় প্ৰয়োজন, সেই বিষয়ে বিবেচনা কৰি সমিতিখনে সময় বণ্টনৰ পৰামৰ্শ আগবঢ়ায়।

প্ৰয়োজন অনুসৰি সংসদীয় কাম-কাজৰ সময়সূচীত পৰিৱৰ্তন বা সময়ৰ পুনৰ-বণ্টনৰ ক্ষেত্ৰতো সমিতিখনে পৰামৰ্শ দিব পাৰে।

এইদৰে সমিতিখনে সংসদৰ কাম-কাজক সুশৃংখল, সময়োপযোগী আৰু ফলপ্ৰসূ কৰি তোলাত সহায় কৰে।

---

ৰাজ্যসভাৰ ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি

ৰাজ্যসভাৰ ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি ৰাজ্যসভাৰ অধ্যক্ষই গঠন কৰে। ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি ৰাজ্যসভাৰ অধ্যক্ষ হোৱা বাবে তেওঁ এই সমিতিৰ পদেন সভাপতি।

ৰাজ্যসভাৰ ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতিত অধ্যক্ষসহ ১১ জন সদস্য থাকে। সদস্যসকলক ৰাজ্যসভাৰ অধ্যক্ষই মনোনীত কৰে।

লোকসভাৰ BAC-ৰ দৰে ৰাজ্যসভাৰ BAC-ৰো মূল কাম হৈছে চৰকাৰী বিধায়নী আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাম-কাজৰ আলোচনা বাবে সময়ৰ বণ্টনৰ পৰামৰ্শ দিয়া।

ই ৰাজ্যসভাৰ কাম-কাজক সময়বদ্ধ আৰু সুশৃংখলভাৱে চলোৱাত সহায় কৰে।

---

ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ গুৰুত্ব

সংসদীয় গণতন্ত্ৰত সময় এক অতি মূল্যৱান সম্পদ। সংসদৰ অধিৱেশনৰ সময় সীমিত যদিও সংসদৰ সন্মুখত বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয় থাকে। উদাহৰণস্বৰূপে, বিধেয়ক আলোচনা, বিত্তীয় কাম-কাজ, বিভিন্ন প্ৰস্তাৱ, চৰকাৰী কাম-কাজ আৰু অন্যান্য সংসদীয় বিষয়ৰ বাবে সময়ৰ প্ৰয়োজন হয়।

যদি সংসদীয় সময়ৰ সঠিক ব্যৱস্থাপনা নকৰা হয়, তেন্তে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহ পৰ্যাপ্তভাৱে আলোচনা নোহোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে। ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতিয়ে এই সমস্যা হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰে।

সমিতিখনে বিভিন্ন বিষয়ৰ গুৰুত্ব অনুসৰি আলোচনাৰ বাবে সময়ৰ বণ্টনৰ পৰামৰ্শ দিয়ে। ইয়াৰ ফলত সংসদৰ সীমিত সময় অধিক ফলপ্ৰসূভাৱে ব্যৱহাৰ কৰিব পৰা যায়।

সমিতিখনৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ হৈছে বিভিন্ন ৰাজনৈতিক দল আৰু গোটৰ মাজত সমন্বয় সাধন। চৰকাৰ আৰু বিৰোধী দল দুয়োটা সংসদীয় ব্যৱস্থাৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ। সেয়েহে সংসদীয় কাম-কাজৰ সময় নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত বিভিন্ন দলৰ প্ৰয়োজনীয়তা বিবেচনা কৰাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ।

---

BAC আৰু সংসদীয় সময় ব্যৱস্থাপনা

ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতিৰ মূল বিষয় হৈছে সংসদীয় সময় আৰু কাম-কাজৰ পৰিকল্পনা।

ই কোনো বিধেয়কৰ সাংবিধানিক বৈধতা বা বিতং নীতি বিশ্লেষণ কৰা মূল সমিতি নহয়। উদাহৰণস্বৰূপে, Departmentally Related Standing Committees-এ বিভিন্ন বিধেয়ক, নীতি আৰু Demands for Grants আদি বিতংভাৱে পৰীক্ষা কৰিব পাৰে। কিন্তু BAC-ৰ মূল গুৰুত্ব হৈছে সংসদীয় কাম-কাজৰ বাবে সময় নিৰ্ধাৰণ।

সৰল ভাষাত ক’ব পাৰি—

«BAC-ৰ মূল প্ৰশ্ন হৈছে—“কোনটো সংসদীয় কামৰ বাবে কিমান সময় দিয়া হ’ব?”»

---

BAC আৰু অন্যান্য সংসদীয় সমিতিৰ পাৰ্থক্য

সমিতি| মুখ্য কাম

ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি (BAC)| সংসদীয় কাম-কাজৰ বাবে সময়ৰ বণ্টনৰ পৰামৰ্শ দিয়া

লোক হিচাপ সমিতি (PAC)| চৰকাৰী ব্যয় আৰু CAG-ৰ প্ৰতিবেদন পৰীক্ষা কৰা

আনুমানিক হিচাপ সমিতি (Estimates Committee)| চৰকাৰী ব্যয়ৰ আনুমানিক হিচাপ পৰীক্ষা কৰা আৰু অৰ্থনৈতিক ব্যৱহাৰৰ পৰামৰ্শ দিয়া

ৰাজহুৱা উদ্যোগ সমিতি (Committee on Public Undertakings)| ৰাজহুৱা উদ্যোগৰ হিচাপ আৰু কাৰ্যকলাপ পৰীক্ষা কৰা

বিশেষাধিকাৰ সমিতি (Committee of Privileges)| সংসদীয় বিশেষাধিকাৰ ভংগৰ অভিযোগ পৰীক্ষা কৰা

নৈতিকতা সমিতি (Ethics Committee)| সাংসদসকলৰ নৈতিক আচৰণৰ সৈতে জড়িত বিষয় পৰীক্ষা কৰা

---

পৰীক্ষাৰ বাবে গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য

১. BAC-ৰ পূৰ্ণ ৰূপ কি?

Business Advisory Committee — ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি।

২. BAC-ৰ মুখ্য কাম কি?

চৰকাৰী বিধায়নী আৰু অন্যান্য চৰকাৰী কাম-কাজ আলোচনা কৰিবলৈ সময়ৰ বণ্টনৰ পৰামৰ্শ দিয়া।

৩. লোকসভাৰ BAC-ত কিমানজন সদস্য থাকিব পাৰে?

অধ্যক্ষসহ সৰ্বাধিক ১৫ জন।

৪. লোকসভাৰ BAC-ৰ সভাপতি কোন?

লোকসভাৰ অধ্যক্ষ পদেন সভাপতি।

৫. লোকসভাৰ BAC-ৰ সদস্য কোনে মনোনীত কৰে?

লোকসভাৰ অধ্যক্ষই।

৬. ৰাজ্যসভাৰ BAC-ত কিমানজন সদস্য থাকে?

অধ্যক্ষসহ ১১ জন।

৭. ৰাজ্যসভাৰ BAC-ৰ সভাপতি কোন?

ৰাজ্যসভাৰ অধ্যক্ষ পদেন সভাপতি।

৮. ৰাজ্যসভাৰ BAC-ৰ সদস্য কোনে মনোনীত কৰে?

ৰাজ্যসভাৰ অধ্যক্ষই।

৯. BAC কোন বিষয়ৰ সৈতে মূলতঃ জড়িত?

সংসদীয় কাম-কাজৰ সময় বণ্টন আৰু পৰিকল্পনা।

১০. BAC-ৰ কাম কি বিত্তীয় হিচাপ পৰীক্ষা কৰা?

নহয়। বিত্তীয় হিচাপ আৰু CAG-ৰ প্ৰতিবেদন পৰীক্ষাৰ মুখ্য দায়িত্ব Public Accounts Committee-ৰ।

---

এক শাৰীৰ সংজ্ঞা

ব্যৱসায় পৰামৰ্শদাতা সমিতি হৈছে সংসদৰ এনে এখন সমিতি যিয়ে সদনৰ চৰকাৰী বিধায়নী আৰু অন্যান্য কাম-কাজৰ আলোচনা বাবে সময়ৰ বণ্টনৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।

সহজে মনত ৰখাৰ কৌশল

BAC = Business + Allocation of Time

অৰ্থাৎ, BAC মানেই সংসদীয় কাম-কাজৰ বাবে সময়ৰ ব্যৱস্থাপনা।

উৎস

- ভাৰতৰ সংবিধান

- Lok Sabha – Rules of Procedure and Conduct of Business in Lok Sabha

- Rajya Sabha – Rules of Procedure and Conduct of Business in the Council of States

- Lok Sabha Secretariat – Parliamentary Committees

- Rajya Sabha Secretariat – Parliamentary Committees

- IGNOU Study Material – Indian Parliament and Parliamentary Committees

- M. Laxmikanth, Indian Polity – Parliamentary Committees