Human Rights ( মানৱ অধিকাৰ)

               Human Rights 

" Human Rights are those rights which are inherent in our nature and without which we cannot live as human beings"

                            

                      UN Centre for Human Rights.

What is Human Rights? 

 মানৱ অধিকাৰ বুলিলে কি বুজা?

 মানৱ অধিকাৰ হ’ল সেই অধিকাৰ যিবোৰৰ অধিকাৰ কেৱল মানুহ হোৱাৰ বাবেই সকলো মানুহে উপভোগ কৰিব পাৰে। এই অধিকাৰসমূহ সকলো মানুহৰ অবিচ্ছেদ্য আৰু অলংঘনীয় অধিকাৰ। এই অধিকাৰসমূহ মানুহৰ অন্তৰ্নিহিত মৰ্যাদাৰ পৰাই উদ্ভৱ হয়। মানুহৰ অস্তিত্ব আৰু মানৱ বিকাশৰ বাবে ইহঁত অপৰিহাৰ্য।

জাতি, লিংগ, জাতীয়তা,  ভাষা, ধৰ্ম বা আন কোনো মৰ্যাদা নিৰ্বিশেষে এইবোৰ সকলো মানুহৰ অন্তৰ্নিহিত অধিকাৰ। মানৱ অধিকাৰে জীৱন আৰু স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ, দাসত্ব আৰু নিৰ্যাতনৰ পৰা মুক্তি, মতামত আৰু মত প্ৰকাশৰ স্বাধীনতা, কাম আৰু শিক্ষাৰ অধিকাৰ, আৰু বহুতো অধিকাৰক সামৰি লয়৷

Features of Human Rights:

 মানৱ অধিকাৰৰ বৈশিষ্ট্য :

Universal Declaration of Human Rights 

মানৱ অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীন ঘোষণা পত্ৰ 

১৯৪৮ চনত ১০ ডিচেম্বৰ ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাধাৰণ পৰিষদে মানৱ অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীন ঘোষণাপত্ৰখন গ্ৰহণ কৰে।এই ঘোষণাই মানৱ অধিকাৰৰ প্ৰথম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকাশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যাৰ বাবে সকলো মানৱ অধিকাৰ নিহিত হৈ আছে। ইয়াক "আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মেগনা কাৰ্টা" বুলিও কোৱা হয়।

এই আন্তৰাষ্ট্ৰীয় ঘোষণাপত্ৰখনত ৩০টা অনুচ্ছেদ আছে যিবোৰক চাৰিটা ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।  প্ৰথম দুটা অনুচ্ছেদত সকলো মানৱ অধিকাৰৰ অন্তৰ্নিহিত মূল নীতিসমূহ সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে। 

তলত আন্তৰাষ্ট্ৰীয় মানৱ অধিকাৰ ঘোষণাপত্ৰৰ অনুচ্ছেদসমূহৰ বিষয়ে চমুকৈ আলোচনা কৰা হ'ল -

অনুচ্ছেদ ১: সকলো মানুহ জন্মতে মুক্ত আৰু মৰ্যাদা আৰু অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত সমান।

 অনুচ্ছেদ ২ : জাতি, ৰং, লিংগ, ভাষা, ধৰ্ম, ৰাজনৈতিক বা অন্য মতামত, জাতীয় বা সামাজিক উৎপত্তি, সম্পত্তি, জন্ম বা অন্যান্য মৰ্যাদা আদি কোনো ধৰণৰ পাৰ্থক্য নোহোৱাকৈ প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে সকলো মানৱ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতাৰ অধিকাৰী।

৩ৰ পৰা ২১ নং অনুচ্ছেদ নাগৰিক আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰৰ লগত জৰিত। 

অনুচ্ছেদ ৩:জীৱন, স্বাধীনতা আৰু নিৰাপত্তাৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ৪: দাস আৰু দাসত্বৰ পৰা মুক্তি

অনুচ্ছেদ ৫: নিৰ্যাতন আৰু অমানৱীয় শাস্তিৰ পৰা মুক্তি

 অনুচ্ছেদ ৬: আইনৰ আগত ব্যক্তি হিচাপে স্বীকৃতি পোৱাৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ৭:আইনৰ আগত সমতাৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ৮:ন্যায়িক প্ৰতিকাৰৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ৯:স্বেচ্ছাচাৰী গ্ৰেপ্তাৰ বা নিৰ্বাসনৰ পৰা মুক্তি

অনুচ্ছেদ ১০:ন্যায্য বিচাৰ আৰু ৰাজহুৱা শুনানিৰ অধিকাৰ 

১১ নং অনুচ্ছেদ:দোষী সাব্যস্ত নোহোৱালৈকে নিৰ্দোষী বুলি ধৰাৰ অধিকাৰ 

অনুচ্ছেদ ১২: গোপনীয়তাৰ আৰু সুনামৰ অধিকাৰ

১৩ নং অনুচ্ছেদ:স্বাধীনভাৱে চলাচলৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ১৪: আশ্ৰয় বিচৰাৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ১৫: কোনো জাতীয়তাৰ অধিকাৰ

১৬ নং অনুচ্ছেদ:বিবাহ আৰু পৰিয়ালৰ সুৰক্ষাৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ১৭:সম্পত্তিৰ মালিক হোৱাৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ১৮:চিন্তা, বিবেক আৰু ধৰ্মৰ স্বাধীনতা 

১৯ নং অনুচ্ছেদ:মতামত প্ৰকাশ আৰু তথ্যৰ স্বাধীনতা

অনুচ্ছেদ ২০:শান্তিপূৰ্ণভাৱে সমাৱেশ আৰু সংগঠনৰ স্বাধীনতা

অনুচ্ছেদ ২১: চৰকাৰত অংশগ্ৰহণৰ অধিকাৰ আৰু জনসেৱাৰ সমান সুবিধা

২২ৰ পৰা ২৭ নং অনুচ্ছেদত অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰ সন্নিবিষ্ট কৰা হৈছে। তলত সেইবোৰ উল্লেখ কৰা হৈছে:

অনুচ্ছেদ ২২: সামাজিক সুৰক্ষাৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ২৩:কাম কৰাৰ অধিকাৰ আৰু সমান কামৰ বাবে সমান দৰমহাৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ২৪: জিৰণি আৰু অবসৰৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ২৫:খাদ্য, কাপোৰ, গৃহ, চিকিৎসা সেৱা, সমাজ সেৱা আৰু নিৰাপত্তাকে ধৰি স্বাস্থ্য আৰু মংগলৰ বাবে পৰ্যাপ্ত জীৱন ধাৰণৰ অধিকাৰ।

অনুচ্ছেদ ২৬: শিক্ষাৰ অধিকাৰ

অনুচ্ছেদ ২৭: সম্প্ৰদায়ৰ সাংস্কৃতিক জীৱনত অংশগ্ৰহণৰ অধিকাৰ

শেষৰ তিনিটা প্ৰবন্ধত সকলো লোকে যাতে  মানৱ অধিকাৰ উপভোগ কৰিব পাৰে তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। এইদৰে তেওঁলোকে তলত দিয়া ধৰণে উল্লেখ কৰিছে:

অনুচ্ছেদ ২৮: প্ৰতিজন ব্যক্তিয়ে এনে এক সামাজিক আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ব্যৱস্থাৰ অধিকাৰী, য’ত ওপৰৰ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা সম্পূৰ্ণৰূপে উপলব্ধি কৰিব পাৰি। 

অনুচ্ছেদ ২৯:আনৰ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতাৰ স্বীকৃতি আৰু সন্মান নিশ্চিত কৰাৰ উদ্দেশ্যে আৰু নৈতিকতা, জনশৃংখলা আৰু সাধাৰণ কল্যাণৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে ওপৰৰ অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতাসমূহৰ ব্যৱহাৰ সীমিত হ’ব।

অনুচ্ছেদ ৩০:কোনো ৰাষ্ট্ৰ, গোট বা ব্যক্তিয়ে উপৰোক্ত অধিকাৰ আৰু স্বাধীনতা ধ্বংস কৰাৰ লক্ষ্যৰে কোনো কামত লিপ্ত হোৱাৰ কোনো অধিকাৰ নাই।

ভাৰতত মানৱ অধিকাৰ

Human Rights in India 

ভাৰতৰ সংবিধানত মানৱ অধিকাৰৰ বিষয়ে বিস্তৃতভাৱে উল্লেখ কৰা আছে।ভাৰতীয় সংবিধানত থকা  প্ৰস্তাৱনা, মৌলিক অধিকাৰ আৰু ৰাষ্ট্ৰ নীতিৰ নিৰ্দেশনামূলক নীতিসমূহে মানৱ অধিকাৰৰ সাৰ্বজনীন ঘোষণা (১৯৪৮)ৰ নীতি আৰু বিধানসমূহ প্ৰতিফলিত কৰে।

প্ৰস্তাৱনাখনৰ চাৰিটা আদৰ্শৰ কথা কোৱা হৈছে যাৰ লক্ষ্য হৈছে মানৱ অধিকাৰৰ প্ৰসাৰ  সাধন কৰা। এই লক্ষ্যসমূহ তলত উল্লেখ কৰা ধৰণৰ -

১/ সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক ক্ষেত্ৰত ন্যায়

২) চিন্তা, প্ৰকাশ, বিশ্বাস, বিশ্বাস আৰু পূজাৰ স্বাধীনতা

৩/ মৰ্যাদা আৰু সুযোগৰ সমতা

৪/ ব্যক্তিৰ মৰ্যাদা নিশ্চিত কৰা ভ্ৰাতৃত্ববোধ অক্ষুণ্ণ ৰখা।

সংবিধানৰ তৃতীয় খণ্ডৰ অধীনত মৌলিক অধিকাৰত নাগৰিক আৰু ৰাজনৈতিক অধিকাৰৰ বিশদ বিৱৰণ ছটা ভাগত বিভক্ত কৰা হৈছে:

১/ সমতাৰ অধিকাৰ

২/ স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ

৩/ শোষণৰ বিৰুদ্ধে অধিকাৰ

৪) ধৰ্মৰ স্বাধীনতাৰ অধিকাৰ

৫/ সাংস্কৃতিক আৰু শৈক্ষিক অধিকাৰ

৬) সাংবিধানিক প্ৰতিকাৰৰ অধিকাৰ

সংবিধানৰ চতুৰ্থ খণ্ডত উল্লেখ কৰা ৰাষ্ট্ৰ নীতিৰ নিৰ্দেশনামূলক নীতিসমূহে অৰ্থনৈতিক, সামাজিক আৰু সাংস্কৃতিক অধিকাৰসমূহ সামৰি লৈছে। ইহঁতক তিনিটা বহল ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি, যেনে.

১/ সমাজবাদী নীতি

২/ গান্ধীবাদী নীতি

৩/ উদাৰ-বৌদ্ধিক নীতি

তৃতীয় খণ্ডত অন্তৰ্ভুক্ত মৌলিক অধিকাৰৰ উপৰিও সংবিধানৰ অন্যান্য অংশত অন্তৰ্ভুক্ত আন কিছুমান অধিকাৰ আছে যেনে সংবিধানৰ দ্বাদশ খণ্ডত সম্পত্তিৰ অধিকাৰ।